Toplu kullanım sağlayıcı, kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet kullanım olanağı sağlayan gerçek ya da tüzel kişidir. Tanım müşteri, misafir, öğrenci ya da çalışan ayrımı yapmaz; işletmenizde internet kullandırdığınız her ortam, büyüklüğünden ve amacından bağımsız olarak bu kapsama girer.
Resmî tanım
5651 sayılı Kanun, tanımı madde 2/1-i'de şöyle verir:
"Toplu kullanım sağlayıcı: Kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayanı,"
5651 sayılı Kanun, madde 2/1-i — mevzuat.gov.tr
İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, uygulamaya yönelik olarak aynı tanımı biraz daha ayrıntılı tekrarlar:
"İnternet toplu kullanım sağlayıcı: Kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayan gerçek ve tüzel kişileri,"
İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, madde 3/1-g — mevzuat.gov.tr
Tanımda üç unsur yer alır: bir yer ("belli bir yer"), bir süre ("belli bir süre") ve bir imkân ("internet ortamı kullanım olanağı"). Üçü birlikte gerçekleştiğinde, işletmeniz toplu kullanım sağlayıcı sıfatını kazanır — ayrıca bir başvuru, kayıt ya da bildirim yapmanıza gerek yoktur; sıfat doğrudan faaliyetten doğar.
Neden müşteri/çalışan ayrımı yoktur
Tanımın geçtiği yerde tek kelime vardır: "kişilere". Kanun bu kişinin müşteriniz, misafiriniz, öğrenciniz, hastanız ya da çalışanınız olup olmadığına bakmaz. Bu, uygulamada sık karşılaşılan bir yanlış anlamayı giderir: "Biz müşteriye değil sadece personele internet veriyoruz, bu yüzden kapsam dışındayız" düşüncesi hukuken doğru değildir. Personeline internet kullandıran bir ofis de, konuğuna Wi-Fi veren bir otel de aynı tanımın içindedir.
Bu nedenle bu Kanun temelli yükümlülük her sektörde farklı bir rolle karşımıza çıkar: otelde misafir ile resepsiyon personeli, kafede müşteri ile kasiyer, fabrikada vardiya çalışanı ile taşeron yetkilisi, okulda öğrenci ile nöbetçi öğretmen. Rolün adı değişir, ama soru aynıdır: o anda hangi iç IP, hangi cihaz, hangi kişi bağlıydı?
Ticari amaçla olan ile olmayan
Kanun ve Yönetmelik, toplu kullanım sağlayıcıları ikiye ayırır. Bu ayrımın nerede ceza, nerede yalnızca kayıt tutma yükümlülüğü doğurduğunu belirlediği için doğru anlaşılması önemlidir. Yönetmelik "ticari amaçla" olanı şöyle tanımlar:
"Ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı: İnternet salonu ve benzeri umuma açık yerlerde belirli bir ücret karşılığı internet toplu kullanım sağlayıcılığı hizmeti veren veya bununla beraber bilgisayarlarda bilgi ve beceri artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki oyunların oynatılmasına imkân sağlayan gerçek ve tüzel kişileri,"
İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, madde 3/1-l — mevzuat.gov.tr
Kısacası "ticari amaçla" ifadesi "internetin kendisinin ücret karşılığı satılması" ile sınırlıdır: internet salonu ve benzeri yerler. Müşterisine, misafirine veya çalışanına ücretsiz Wi-Fi sunan bir otel, kafe, restoran, ofis, fabrika ya da okul bu tanımın dışındadır ve "ticari amaçla olmayan" toplu kullanım sağlayıcı sayılır. İzin belgesi, sabit IP bildirimi ve md. 7/4'teki idari para cezası gibi hükümler sadece ticari amaçla kategorisine uygulanır; bir otele ya da kafeye bu maddeler dayanarak "izin belgesi almalısınız" ya da "15.000 TL ceza kesilir" denmesi doğru değildir.
Bu ayrım denetim mekanizmasında da görülür. Yönetmelik madde 10'a göre ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcılar, mülki idare amirlikleri bünyesinde oluşturulan denetleme komisyonu tarafından yükümlülükleri ve şartları açısından denetlenir; kolluk da genel güvenlik ve asayiş yönünden ayrıca denetim yapar. Ticari amaçla olmayan bir otel, ofis ya da fabrika için böyle bir denetleme komisyonu süreci öngörülmemiştir; bu işletmeler için asıl pratik önem, bir talep geldiğinde erişim kaydının hazır ve doğrulanabilir olmasıdır.
Hangi işletmeler kapsamda
Pratikte en sık karşılaşılan toplu kullanım sağlayıcı örnekleri şunlardır:
- Oteller, pansiyonlar, tatil köyleri ve diğer konaklama tesisleri
- Kafeler, restoranlar ve AVM'ler
- Fabrikalar, depolar ve şantiyeler
- Okullar, kurslar, dershaneler ve yurtlar
- Hastaneler ve diğer sağlık kuruluşları
- Belediyeler ve kamu kurumları
- Spor salonları, kuaförler ve güzellik merkezleri
- Ortak çalışma alanları ve iş merkezleri
- Sıradan işyeri ve ofisler (yalnızca çalışanına internet veren)
Sektörünüze özel somut uygulamayı görmek için otel ve konaklama, kafe ve restoran, fabrika ve üretim, okul ve eğitim, hastane ve sağlık, belediye ve kamu, AVM ve perakende ya da işyeri ve ofis sayfalarına bakabilirsiniz.
Erişim sağlayıcıdan farkı
Toplu kullanım sağlayıcı, erişim sağlayıcıyla sık karıştırılır. Kanun erişim sağlayıcıyı ayrı bir tanımla ele alır: "Erişim sağlayıcı: Kullanıcılarına internet ortamına erişim olanağı sağlayan her türlü gerçek veya tüzel kişileri" (madde 2/1-e). Bu, genellikle işletmenize interneti getiren abonelik sağlayıcınızdır (internet servis sağlayıcınız) ve kendi saklama ile bildirim yükümlülükleri vardır. Siz ise bu hattı kendi çatınız altında başkalarına paylaştırdığınız anda toplu kullanım sağlayıcı olursunuz; iki sıfat farklı yükümlülükler taşır ve birbirinin yerine geçmez. Pratikte çoğu işletme için bu, "hattı kim bana veriyor" sorusunun cevabı erişim sağlayıcıyı, "bu hattı kimlere paylaştırıyorum" sorusunun cevabı ise sizin toplu kullanım sağlayıcı sıfatınızı gösterir.
Kapsamda olmak ne gerektirir
Toplu kullanım sağlayıcı sıfatını taşıyan her işletme için Kanun madde 7/2 ve Yönetmelik madde 4, içerik filtreleme sistemi kullanmayı ve erişim kayıtlarını elektronik ortamda iki yıl süreyle saklamayı ister. Kamuya açık alanda internet veriyorsanız kullanıcıları SMS veya benzeri bir yöntemle tanımlayan bir sistem kurmanız da gerekir. Bu yükümlülüklerin tam listesini ve her birinin izgate'te nasıl karşılandığını 5651 Sayılı Kanun Rehberi'nde, saklama süresini 5651'e Göre Log Saklama Süresi rehberinde bulabilirsiniz.
Kontrol listesi
Kendi durumunuzu hızlıca değerlendirmek için aşağıdaki soruları sırayla sorabilirsiniz; her "evet" cevabı sizi tanımın biraz daha içine çeker.
- İşletmeniz herhangi bir biçimde (müşteriye, misafire, öğrenciye ya da çalışana) internet kullandırıyor mu? Kullandırıyorsa toplu kullanım sağlayıcısınız.
- İnterneti ücret karşılığı mı satıyorsunuz (internet salonu benzeri)? Öyleyse ek yükümlülükleriniz (izin belgesi, sabit IP) var.
- Birden fazla lokasyonunuz varsa her biri ayrı ayrı toplu kullanım sağlayıcıdır; kayıtların merkezi toplanması önerilir.
- Erişim kayıtlarınızı kim tutuyor, nerede saklıyor ve kim erişebiliyor?
Sıkça sorulan sorular
Sadece çalışanlarıma internet veriyorum, toplu kullanım sağlayıcı sayılır mıyım?
Evet. Kanun tanımı "kişilere" der, müşteri ya da çalışan ayrımı yapmaz. Çalışanına internet kullandıran bir ofis de toplu kullanım sağlayıcıdır.
Ücretsiz Wi-Fi veren bir kafe "ticari amaçla" sayılır mı?
Hayır. "Ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı" tanımı, internetin kendisinin ücret karşılığı satıldığı internet salonu ve benzeri yerleri kapsar. Müşterisine ücretsiz Wi-Fi veren bir kafe bu tanımın dışındadır.
Birden fazla şubem varsa her şube ayrı mı değerlendirilir?
Evet, her lokasyon kendi başına bir toplu kullanım noktasıdır. Uygulamada kayıtların tek bir panelden merkezi olarak toplanması, denetim ve raporlama açısından pratiklik sağlar.
Toplu kullanım sağlayıcı olmak için bir başvuru yapmam gerekir mi?
Hayır, sıfat doğrudan faaliyetten doğar; ayrı bir başvuru veya bildirim gerekmez. Yalnızca "ticari amaçla" kategorisindeki işletmeler mülki idare amirinden izin belgesi almakla yükümlüdür.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâli için resmî metne (mevzuat.gov.tr) bakınız.
