Okul, kurs ve yurtlarda internet erişiminizi kimlikle eşleşen kayıtla koruyun.

Okulda, kursta ve yurtta internet neden kurumun sorumluluğu?

Bir okulun, dershanenin, üniversite kampüsünün ya da öğrenci yurdunun internet hattı kurumun adınadır. O hattan yapılan her bağlantı — bir öğrencinin ders aralığında kullandığı tabletten, bir öğretmenin öğretmenler odasındaki dizüstü bilgisayarından, idari personelin masasındaki bilgisayardan ya da okula gelen bir velinin telefonundan — dışarıdan bakıldığında aynı kurumsal IP adresinden gelir. Bir inceleme ya da yetkili makam talebi geldiğinde ilk soru kuruma yöneltilir: "Bu saatte, bu adrese kim bağlandı?"

Bu soruya anında ve doğru yanıt verebilmek, kaydın o anda kim tarafından yapıldığını gösteren bir erişim kaydına bağlıdır. Öğrenci, öğretmen, idari personel ve veli/ziyaretçi gibi farklı rollerin karıştığı bir ortamda kaydın kime ait olduğunu bilmeden "bizim hattan değildi" demek mümkün değildir; kayıt yoksa işlemi yapan kişi belirlenemez ve sorumluluk sorusu kurumda kalır. Kimlikle eşleşmiş erişim kayıtları — kim, hangi cihaz, hangi iç IP, hangi saat, hangi hedef, hangi NAT portuyla — işlemi yapan kişiyi gösterir ve kurumu korur.

Yurt gibi 7/24 internet kullanımının olduğu, öğrencilerin kendi cihazlarıyla bağlandığı ortamlarda bu önem daha da artar: aynı anda yüzlerce cihaz, aynı Wi-Fi ağı üzerinden farklı kişiler tarafından kullanılır. Kampüs ya da yurt yönetiminin, hangi odanın/öğrencinin hangi cihazla bağlı olduğunu görebilmesi, gerektiğinde bir kaydı doğru kişiye kadar takip edebilmesi gerekir.

Veli ve ziyaretçi rolü de kendine özgüdür: veli toplantısı günü, açık gün etkinliği ya da bir öğrenciyi ziyarete gelen bir aile üyesi kısa süreliğine okul ağına ihtiyaç duyar. Bu kullanım kalıcı bir hesap gerektirmez; ziyaretçi kodu, SMS doğrulaması ya da yönetici onaylı bir misafir girişiyle karşılanabilir ve öğrenci/personel ağlarından tamamen ayrı kalır. Dershane ve kurs merkezlerinde de benzer bir durum vardır: kursiyer listesi dönemsel olarak değişir, kayıt dışı bırakılan bir kursiyerin erişiminin de aynı hızla kapatılabilmesi gerekir.

Yasal çerçeve: toplu kullanım sağlayıcı olarak okulunuz

5651 sayılı Kanun, internet ortamı kullanım olanağı sağlayan herkesi "toplu kullanım sağlayıcı" sayar ve bu tanım müşteri, öğrenci ya da çalışan ayrımı yapmaz:

"Toplu kullanım sağlayıcı: Kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayanı,"

5651 sayılı Kanun, madde 2/1-i — mevzuat.gov.tr

Bu tanımın içine okullar, dershaneler, üniversiteler ve yurtlar da girer. İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, bu kapsamdaki herkese erişim kayıtlarını tutma ve iki yıl saklama yükümlülüğü getirir:

"Erişim kayıtlarını elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmek ve iki yıl süre ile saklamak."

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, madde 4/1-b — mevzuat.gov.tr

Bu, okulunuzun "ticari amaçla" internet toplu kullanım sağlayıcısı (internet salonu ve benzeri, ücret karşılığı internet satan yerler) olduğu anlamına gelmez; o kategoriye özgü izin belgesi ve idari para cezası hükümleri okullar için geçerli değildir. Okulunuz için geçerli olan, tüm toplu kullanım sağlayıcılarına getirilen genel erişim kaydı ve saklama yükümlülüğüdür. Ayrıntılı mevzuat metinleri için mevzuat sayfamıza, kapsamlı bir anlatım için 5651 Sayılı Kanun Rehberi'ne bakabilirsiniz.

Veli/ziyaretçi ağınızın portalında KVKK aydınlatma metni göstermeniz de ayrı bir yükümlülüktür: misafir ağına giren kişiye kim olduğunuzu, verinin hangi amaçla işlendiğini ve haklarını bildirmeniz gerekir. izgate'in portal şablonu bu metni ve İnternet Kullanım Hizmet Sözleşmesi'ni kurumunuzun bilgileriyle doldurup varsayılan olarak gösterir; konuyu ayrıntısıyla Misafir Wi-Fi ve KVKK rehberinde okuyabilirsiniz.

Örnek bir durum: yetkili makamdan gelen log talebi

Aşağıdaki örnek, bir yurt yönetiminin sık karşılaştığı türden bir durumu, izgate'in kayıt mantığıyla göstermek için kurgulanmıştır.

izgate okul, kurs ve yurtlarda ne yapar?

Firewall Log Yönetimi ve Wi-Fi Yönetimi sütunları, eğitim kurumunun farklı rollerine göre birlikte çalışır. Kurum yönetimi bir tarafta öğrenci/sakin listesini ve personel dizinini güncel tutarken, diğer tarafta hangi ağın hangi kurala tabi olduğunu, hangi cihazların kayıtlı olduğunu ve arşivin bütünlüğünü tek panelden izler:

• Öğrenci listesi API ile aktarılırOkulun ya da yurdun öğrenci bilgi sisteminden API ile öğrenci/sakin listesi önceden tanımlanır; her girişte yeniden kayıt gerekmez.
• Öğretmen ve personel AD/LDAP ile eşitlenirKurumun Active Directory veya LDAP dizini varsa öğretmen ve idari personel hesapları oradan eşitlenir; ayrıca yerel Wi-Fi hesabı da tanımlanabilir.
• Öğrenci, personel ve veli ağları ayrıHer ağın kendi portal adresi, kimlik doğrulama yöntemi, oturum süresi ve erişim kuralları vardır; veli/ziyaretçi ağı diğerlerinden tamamen bağımsızdır.
• TC Kimlik ve isteğe bağlı NVİ doğrulamasıPersonel, veli ya da ziyaretçi girişlerinde TC Kimlik No ile giriş ve isteğe bağlı NVİ doğrulaması açılabilir; bu zorunlu değil, bir seçenektir.
• Kişi başına cihaz sınırıBir öğrencinin ya da personelin aynı anda bağlayabileceği cihaz sayısını siz belirlersiniz; sınır aşıldığında yeni cihaz bağlanamaz.
• İmzalı, zaman damgalı arşivTüm kayıtlar canlıdan ayrı bir diske, saat başı kapanan ve SHA-256 zinciriyle birbirine bağlı segmentler halinde yazılır; segmentler Ed25519 ile imzalanır.
• Aktif oturumları anlık görmeHangi öğrenci/personelin şu anda ağa bağlı olduğunu, hangi takma kodla göründüğünü Oturumlar ekranından görür, gerektiğinde bir oturumu firewall'dan anında düşürebilirsiniz.

İçerik filtrelemeyi izgate değil, firewall cihazınızın web filtresi yapar; izgate bu filtrenin ürettiği izin/engel kayıtlarını toplar, kullanıcıyla eşleştirir ve raporlar. Yani "hangi öğrenci hangi saatte hangi kategoriye erişmeye çalıştı, engellendi mi" sorusunun yanıtı panelde görünür — engelleme kuralının kendisi firewall'da tanımlıdır. İdare için hazırlanan 17 hazır rapordan biri, belirlediğiniz periyotla okul müdürüne ya da yurt müdürlüğüne otomatik e-posta ile gönderilecek şekilde zamanlanabilir.

Okulunuzda izgate nasıl kurulur?

Yazıcı, kart okuyucu, akıllı tahta gibi captive portal'dan geçemeyen cihazlar panelde "Tanınmayan Cihazlar" olarak görünür; tek tıkla kayıt edildiğinde firewall'da portal muafiyeti otomatik tanımlanır. Dönem başında öğrenci ya da kursiyer listesi güncellendiğinde, API eşitlemesi değişikliği otomatik yansıtır; mezun olan ya da ayrılan kişilerin erişimi ayrıca elle kapatılmasına gerek kalmadan listeyle birlikte güncellenir.

Okullar için 5651 uyum kontrol listesi

Kurumunuzda aşağıdaki maddeleri gözden geçirmeniz, hem mevzuat uyumunu hem de olası bir incelemede hızlı yanıt verebilme kabiliyetinizi güçlendirir:

• Öğrenci, öğretmen/personel ve veli/ziyaretçi ağları birbirinden ayrılmış mı?
• Erişim kayıtları (iç IP, MAC, hedef, NAT IP/port, zaman) elektronik ortamda tutuluyor ve iki yıl saklanıyor mu?
• Firewall'un web filtresi (içerik filtreleme) aktif ve güncel mi?
• Öğrenci/sakin listesi güncel tutuluyor, mezun olan ya da ayrılan kişilerin erişimi kapatılıyor mu?
• Kişi başına cihaz sınırı tanımlı mı; sınırsız ve denetimsiz cihaz birikmesinin önüne geçiliyor mu?
• Arşiv segmentleri düzenli olarak bütünlük açısından doğrulanıyor mu?
• Veli/ziyaretçi ağının portalında KVKK aydınlatma metni gösteriliyor mu?

Sıkça sorulan sorular

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâli için resmî metne (mevzuat.gov.tr) bakınız.