5651'e göre log saklama süresi: neden iki yıl?

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik'e göre erişim kayıtlarının saklama süresi iki yıldır. Bu süre, ticari amaçla olan ve olmayan tüm toplu kullanım sağlayıcılar için aynıdır; "en az bir yıl", "1-2 yıl" gibi ifadeler mevzuat metniyle uyumlu değildir. Süre madde 4/1-b ve madde 5/1-d'de açıkça "iki yıl" olarak yazılıdır.

Kısa cevap: iki yıl

Mevzuatta geçen tek sayı "iki yıl"dır. Bu, erişim kaydının elektronik ortamda tutulduğu günden itibaren en az iki yıl boyunca kurumunuzun kendi sisteminde erişilebilir ve bütünlüğü korunmuş biçimde durması anlamına gelir. Pratikte bu süre önemlidir çünkü bir talep ya da inceleme genellikle olaydan uzun süre sonra gelir; kaydınız iki yıldan kısa sürede silinmişse, o anki işlemi kimin yaptığını artık gösteremezsiniz.

Madde metinleri

Genel toplu kullanım sağlayıcılar için Yönetmelik madde 4/1-b şöyle der:

"Erişim kayıtlarını elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmek ve iki yıl süre ile saklamak."

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, madde 4/1-b — mevzuat.gov.tr

Ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcılar (internet salonu ve benzeri) için aynı süre madde 5/1-d'de tekrarlanır, ayrıca bütünlük değerinin de aynı süre saklanması istenir:

"d) Erişim kayıtlarını elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmek ve iki yıl süre ile saklamak, e) (d) bendi gereğince kaydedilen bilgileri ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden değeri kendi sistemlerine günlük olarak kaydetmek ve bu verileri iki yıl süre ile saklamak,"

İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, madde 5/1-d, e — mevzuat.gov.tr

Yani ticari amaçla olanlar için süre aynı kalır (iki yıl), yalnızca ek olarak bütünlük değerinin günlük kaydedilmesi istenir. Bu ek yükümlülük yalnızca internet salonu ve benzeri, interneti ücret karşılığı satan işletmeleri ilgilendirir; otel, kafe, ofis gibi ticari amaçla olmayan sağlayıcılar için süre aynıdır ama bütünlük değerinin günlük kaydı mevzuatta ayrıca zorunlu tutulmaz. İki kategori arasındaki farkı Toplu Kullanım Sağlayıcı Nedir? rehberinde bulabilirsiniz.

İki yıl nereden geliyor

Dikkat edilmesi gereken bir nokta: 5651 sayılı Kanunun kendisinde erişim sağlayıcılar (madde 6/1-b) ve yer sağlayıcılar (madde 5/3) için ayrı saklama süre aralıkları vardır ve bu aralıklar yönetmelikte belirlenecek şekilde değişkendir. Ancak toplu kullanım sağlayıcılar için süre, Yönetmelik'te aralık olarak değil doğrudan sabit bir sayı olarak — "iki yıl" — yazılmıştır. Bu rehberde ve izgate'in varsayılan ayarlarında esas alınan süre budur.

Üç farklı aktör, üç farklı süre mantığına tabidir ve bunları birbirine karıştırmamak gerekir:

• Erişim sağlayıcı (internet servis sağlayıcınız): trafik bilgilerini altı aydan az, iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek bir süre saklar (Kanun md. 6/1-b).
• Yer sağlayıcı (içerik barındıran sunucu işleteni): trafik bilgilerini bir yıldan az, iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikte belirlenecek bir süre saklar (Kanun md. 5/3).
• Toplu kullanım sağlayıcı (sizin işletmeniz): erişim kayıtlarını doğrudan ve sabit olarak iki yıl saklar (Yönetmelik md. 4/1-b, 5/1-d).

Bu üç aktörden hangisi olduğunuza bakılmaksızın, işletmeniz için ilgili olan tek rakam toplu kullanım sağlayıcılara ait olan ve bir aralık değil sabit bir süre olan iki yıldır.

Süre neyi kapsıyor

İki yıllık süre, Yönetmelik madde 3/1-e'de tanımlanan erişim kayıtlarını kapsar: iç IP adresi, kullanıma başlama ve bitiş zamanı, MAC adresi, hedef IP adresi ve NAT (gerçek) IP ile port bilgisi. Bu alanların her birini Erişim Kayıtları Nelerdir? rehberinde ayrıntılı bulabilirsiniz. Ticari amaçla olanlar için ayrıca bütünlük değeri de aynı süre saklanır. Önemli olan, sürenin yalnızca "bir kayıt var mı" sorusuna değil, "bu kayıt eksiksiz ve o günden bu güne değişmeden mi duruyor" sorusuna da cevap verebilmesidir.

izgate'te saklama ayarı

Mevzuat size bir asgari süre söyler, ama bunu teknik olarak nasıl uygulayacağınızı söylemez. izgate'te saklama süresi sabit bir mevzuat kısıtı değil, panelden sizin belirlediğiniz bir ayardır. Canlı kayıt (hızlı arama için kullanılan veritabanı) ve imzalı arşiv, aynı anda ama ayrı disklerde tutulur; her ikisi için de saklama süresi gün cinsinden tanımlanır. 5651 için varsayılan ve önerilen süre iki yıldır, dilediğiniz zaman bu süreyi uzatabilirsiniz.

• Canlı + arşiv paralelKayıt aynı anda hem hızlı arama veritabanına hem imzalı arşive yazılır; biri etkilenirse diğeri korunur.
• Ayrı diskCanlı veri ve arşiv, farklı fiziksel disklerde tutulur; birinin dolması diğerini etkilemez.
• Doluluk uyarısıDisk doluluğu belirli eşiklere ulaştığında panelde ve bildirim kanallarında uyarı üretilir.

Disk dolunca ne olur

Saklama süresiyle ilgili en pratik risk, mevzuatın öngördüğü süreden önce verinin fiilen kaybolmasıdır — çoğunlukla disk alanı yetersiz kaldığında. Birçok kurulumda canlı veritabanı ve arşivin aynı diskte tutulduğu görülür; bu diskte alan tükendiğinde sistem ya kayıt almayı durdurur ya da en eski kayıtları sessizce siler. Her iki durum da iki yıllık saklama hedefini fiilen bozar.

izgate bu riski iki şekilde azaltır: birincisi, canlı ve arşiv verisi farklı disklerde tutulduğu için birinin dolması diğerini etkilemez; ikincisi, disk dolduğunda kayıt sessizce silinmez, panel ve bildirim kanallarınız (e-posta, Telegram, webhook) üzerinden zamanında uyarı üretilir ve siz disk alanınızı genişletene kadar mevcut kayıtlar yerinde durur. Bu konuyu ayrıntılı işleyen Disk Yönetimi özellik sayfasına da bakabilirsiniz.

Sık görülen yanlış ifadeler

• "Loglar 1 yıl saklanır." Yanlıştır; Yönetmelik toplu kullanım sağlayıcılar için açıkça iki yıl der.
• "Süre 1-2 yıl arasında değişir." Toplu kullanım sağlayıcılar için süre bir aralık değil, sabit iki yıldır. (Erişim ve yer sağlayıcılar için Kanunda farklı aralıklar vardır, ancak bu sizin toplu kullanım sağlayıcı yükümlülüğünüzü değiştirmez.)
• "Saklama süresi dolan kayıt hemen silinmelidir." Mevzuat bir asgari süre belirler; işletmenizin daha uzun saklaması yasak değildir.

Sıkça sorulan sorular

Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâli için resmî metne (mevzuat.gov.tr) bakınız.