Bir log kaydının delil değeri iki farklı soruya bağlıdır: "bu işlemi kim yaptı" ve "bu kayıt sonradan değiştirildi mi". İlk soruyu kimlikle eşleşmiş erişim kaydı cevaplar; ikinci soruyu ise hash zinciri, dijital imza, günlük zaman damgası ve her gece çalışan otomatik doğrulamanın birlikte oluşturduğu bütünlük katmanı cevaplar. Bu dört mekanizma ayrı ayrı değil, birlikte çalışır.
"Kim" sorusu yetmez, "değişmedi" sorusu da gerekir
Düz bir metin log dosyası, diskine erişimi olan biri tarafından bir satır eklenerek, silinerek ya da değiştirilerek kolayca bozulabilir — ve bu değişikliğin yapıldığını sonradan kanıtlamak neredeyse imkânsızdır. Bir kaydın gerçekten delil niteliği taşıması için, kaydın üretildiği andan itibaren değişmediğinin bağımsız bir şekilde gösterilebilmesi gerekir. Bu, kimlik eşleştirmesinden tamamen ayrı, ek bir katmandır.
Hash zinciri nasıl çalışır
izgate, trafik kayıtlarını kiracı/cihaz/tür/gün bazında segmentler hâlinde arşive yazar. Her segment kapandığında, o segmentin içeriğinden SHA-256 ile bir özet (hash) hesaplanır; bu özet, kendisinden önceki segmentin özetini de içine katacak şekilde üretilir. Sonuç, bir zincir gibi işler: segment 2'nin özeti segment 1'in özetini taşır, segment 3'ün özeti segment 2'nin özetini taşır ve böyle sürer. Geçmişte herhangi bir segment değiştirilirse, o segmentin özeti artık tutmaz ve ondan sonraki tüm zincir "kırılmış" hâle gelir — bu kırılma, hangi noktadan itibaren olduğu da dahil olmak üzere doğrulama sırasında tespit edilir.
Saat başı segment kapanışı
Segmentler saat başı kapanır; yani her saat, o saate ait trafik kaydı sonlandırılıp zincire eklenir. Bu, bütünlük kanıtının çok büyük zaman aralıklarına yayılmasını önler: bir sorun olduğunda hangi saatlik segmentin etkilendiği hızla tespit edilebilir. Canlı arama için kullanılan veritabanı ile bu imzalı arşiv, ayrı fiziksel disklerde tutulur; birinin dolması ya da arızalanması diğerini etkilemez.
Ed25519 imza: kurulumunuza özel anahtar
Hash zinciri bütünlüğü (değiştirilmediğini) gösterirken, imza kaynağı kanıtlar. Her segment, kurulumunuza özel bir Ed25519 anahtarıyla imzalanır; bu imza, segmentin gerçekten sizin izgate kurulumunuzdan çıktığını ve başka bir yerden üretilip yerleştirilmediğini gösterir. İmza olmadan üretilmiş ya da başka bir anahtarla imzalanmış bir dosya, doğrulamadan geçemez.
Tek bir dosya özeti neden yetmez
Akla gelebilecek en basit yöntem, her segmentin tek başına bir özetini (hash'ini) hesaplayıp bir yerde saklamaktır. Bu yöntemin açığı şudur: segmentin kendisiyle birlikte o özet de değiştirilirse, "yeni" özet "yeni" içerikle tutar ve hiçbir çelişki görünmez. Zincirleme (her özetin öncekini de içermesi), bu açığı kapatır: bir segmenti ve onun özetini birlikte değiştirmek yetmez, çünkü sonraki segmentin özeti hâlâ "eski" özete göre hesaplanmıştır. Saldırganın tutarlı bir sahte zincir üretebilmesi için zincirdeki her segmenti, o noktadan itibaren yeniden imzalaması gerekir — bu da kurulumunuza özel özel anahtara erişimi olmadan mümkün değildir.
Günlük nitelikli zaman damgası
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, zaman damgasını şöyle tanımlar:
"Zaman damgası: Bir elektronik verinin, üretildiği, değiştirildiği, gönderildiği, alındığı ve / veya kaydedildiği zamanın tespit edilmesi amacıyla, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydı,"
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu, madde 3/h — mevzuat.gov.tr
Yönetmelik, ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcılar için bu kanıtı açıkça ister:
"(d) bendi gereğince kaydedilen bilgileri ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden değeri kendi sistemlerine günlük olarak kaydetmek ve bu verileri iki yıl süre ile saklamak,"
İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik, madde 5/1-e — mevzuat.gov.tr
Bu madde doğrudan yalnızca ticari amaçla sağlayıcılar için yazılmıştır; mevzuat genel toplu kullanım sağlayıcılar için "zaman damgası" kelimesini zorunlu tutmaz. izgate, bu ayrımdan bağımsız olarak tüm kurulumlarında günde bir kez nitelikli bir zaman damgası alır (Kamu SM gibi bir zaman damgası hizmet sağlayıcısından); bu, kaydın o tarihte var olduğunu kurumunuzdan bağımsız bir şekilde teyit eder ve imzanın sonradan atılmadığını gösterir.
Her gece otomatik doğrulama
Her gece otomatik çalışan bir bütünlük doğrulaması, zincirdeki segmentlerin hash'ini, imzasını ve zaman damgasını yeniden kontrol eder. Bu, bir bozulmanın aylarca fark edilmeden kalmasını önler — sorun oluştuğu gecenin doğrulamasında tespit edilir ve kritik bir alarm üretilir, böylece müdahale gecikmeden başlayabilir. Manuel bir kontrol beklemeden, her kurulumda bu doğrulama kendiliğinden ve düzenli olarak çalışır.
Bir kurcalama nasıl görünür
Arşiv dosyalarına erişimi olan biri, bir segmentin içindeki bir satırı siler ya da değiştirir.
Değiştirilen segmentin hash'i artık önceki hesaplamayla uyuşmaz; bu segmentten sonraki tüm zincir özetleri de tutmaz hâle gelir.
Gece doğrulaması ya da panelden manuel doğrulama, zincirin tam olarak hangi segmentten itibaren kırıldığını gösterir ve kritik alarm tetiklenir.
Arşiv sayfasında tek tıkla doğrulama
Herhangi bir segmentin ya da tüm zincirin bütünlüğünü, Arşiv sayfasından tek tıkla doğrulayabilirsiniz: dosya özeti katalogla, manifest imzası kurulum anahtarıyla ve zincir bir önceki segmentin özetiyle karşılaştırılır; zaman damgası belirteci de birlikte kontrol edilir. Sonuç "zincir sağlam" ya da hatanın tam olarak nerede olduğu şeklinde raporlanır.
Kontrol listesi
- Arşiviniz canlı veritabanından ayrı bir diskte mi tutuluyor?
- Segmentler hash zinciri ve dijital imza ile korunuyor mu?
- Günde en az bir kez bağımsız bir zaman damgası alınıyor mu?
- Her gece otomatik bir bütünlük doğrulaması çalışıyor mu?
- Bir bozulma durumunda kritik alarm alıyor musunuz?
- Panelden tek tıkla zincir doğrulaması yapabiliyor musunuz?
- Kurulumunuza özel imza anahtarının güvenliği sağlanıyor mu?
Sıkça sorulan sorular
Hash zinciri tam olarak neyi kanıtlar?
Her arşiv segmentinin özeti (hash'i), bir önceki segmentin özetini de içerir. Bu nedenle geçmişte bir segment değiştirilir ya da silinirse, o noktadan sonraki tüm özetler artık tutmaz ve zincir kırılır; bu kırılma doğrulama sırasında anında görülür.
Ed25519 imza ne işe yarar, hash zincirinden farkı ne?
Hash zinciri bütünlüğü kanıtlar; imza ise kaynağı kanıtlar. Ed25519 ile imzalanmayan ya da başka bir anahtarla imzalanmış bir dosya, doğrulamadan geçemez.
Zaman damgası zorunlu mu?
Mevzuat, genel toplu kullanım sağlayıcılar için "zaman damgası" kelimesini zorunlu tutmaz. Ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcılar için yönetmeliğin 5/1-e maddesi, kayıtların doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden bir değerin günlük olarak kaydedilmesini ister. izgate, tüm kurulumlarında günde bir kez nitelikli zaman damgası alarak bu kanıtı güçlendirir.
Bir kurcalama olursa bunu nasıl fark ederim?
Her gece otomatik çalışan bütünlük doğrulaması, zincirdeki her segmentin hash'ini, imzasını ve zaman damgasını yeniden kontrol eder. Bir segment değiştirilmiş ya da silinmişse zincir o noktada kırılır; sistem bunu kritik alarm olarak bildirir ve Arşiv sayfasında hangi segmentte sorun olduğu gösterilir.
Bütünlüğü panelden nasıl doğrularım?
Arşiv sayfasından herhangi bir segmentin ya da tüm zincirin bütünlüğünü tek tıkla doğrulayabilirsiniz: hash zinciri, imza ve zaman damgası birlikte kontrol edilir; sonuç "zincir sağlam" ya da hatanın tam olarak nerede olduğu şeklinde raporlanır.
Tek bir segmentin özetini saklamak yeterli olmaz mıydı?
Hayır. Segment ve onun özeti birlikte değiştirilirse, tek başına saklanan bir özet bu değişikliği yakalayamaz. Zincirleme, her özetin bir öncekini de taşımasını sağlayarak bu açığı kapatır; bir segmenti değiştirmek, ondan sonraki tüm zincirin yeniden imzalanmasını gerektirir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; mevzuatın güncel hâli için resmî metne bakınız.
İlgili rehberler
Çalışanın Yaptığı İşlemden Kim Sorumlu?
Kimlikle eşleşmiş kaydın işletmeyi nasıl koruduğu.
UygulamaYetkili Makam Log İstediğinde Ne Yapmalı?
İmzalı paketin bir talebe nasıl hazırlandığı.
Uygulamaİçerik Filtreleme Zorunluluğu ve Güvenli İnternet
Engelleme kayıtları da aynı imzalı arşivde saklanır.
